Niepełnosprawni w kulturze – rozwój i wizerunek

Na całym świecie żyje niemal miliard osób niepełnosprawnych. Wraz ze starzeniem się społeczeństw grupa ta rośnie. Nic więc dziwnego, że coraz częściej myśli się i mówi o udostępnieniu instytucji, w tym kulturalnych, osobom niepełnosprawnym. Według międzynarodowej konwencji praw człowieka prawo do kultury powinno być powszechne i stanowi ważny element walki z wykluczeniem i dyskryminacją. Z punktu widzenia instytucji kultury, jeśli weźmie się pod uwagę liczbę dodatkowych potencjalnych odbiorców nie ulega wątpliwości, że korzystnym dla rozwoju i pozytywnego postrzegania instytucji jest otworzenie jej na grupy wykluczone.

Niedawno Zamek Królewski w Warszawie wprowadził program skierowany do osób niewidzących.  Stworzono audioprzewodniki, które umożliwiają oprowadzanie po obiekcie. Specyfiką działania było dostosowanie przekazu do osób, które nie mogą zobaczyć zwiedzanych pomieszczeń, wszystkie opisy przedmiotów zawierały więc bardzo szczegółowe i zmysłowe przedstawienie rzeźb, obrazów czy mebli. Program cieszył się ogromną popularnością, a po pewnym czasie również osoby bez zaburzeń wzroku zaczęły zwracać się do obsługi z pytaniami o słynne audioprzewodniki. Korzyści z nowych udogodnień i otwartości instytucji kultury na wykluczonych mogą czerpać więc wszyscy zwiedzający, bo otrzymują możliwość innego, wzbogaconego obcowania z kulturą. Instytucja zyskuje na wizerunku – jawi się nie tylko jako otwarta i przyjazna, ale i oferująca szeroką gamę doświadczeń. W przypadku Zamku Królewskiego teza znalazła zresztą potwierdzenie także w wypadku dużej ilości doniesień medialnych po udostępnieniu specjalnych audioprzewodników.

Projekt był częścią większego programu społeczno-kulturalnego „Poza ciszą i ciemnością”, który został zainaugurowany w celu włączenia osób niepełnosprawnych w życie kulturalne. Dzięki audiodeskrypcjom oraz udostępnianiu na rożne sposoby tekstów kultury udało się stworzyć warunki umożliwiające niepełnosprawnym samodzielny odbiór sztuki. O powodzeniu mogą świadczyć liczby: w ciągu roku trwania projektu udało się udostępnić 28 spektakli, które obejrzało siedemset osób w dziewięciu polskich teatrach; opracować audiodeskrypcję do ponad dwudziestu filmów – w pokazach uczestniczyły trzy tysiące  osób; wykonać adaptację w trzech muzeach: Muzeum Powstania Warszawskiego, Zamku Królewskim, i na wystawie w Królikarni. We wszystkich przypadkach liczba odwiedzających zwiększyła się dzięki wycieczkom osób niepełnosprawnych. Fundacja Zdążyć z Pomocą otrzymała kilka nagród za program, a biorące udział w projekcie instytucje kultury wymieniane są  jako przykłady nowoczesnych i otwartych.

Inny pozytywnym przykładem może być Muzeum Narodowym we Wrocławiu , które przygotowało wystawę „Polska sztuka współczesna” przystosowaną do potrzeb osób niewidomych.  Stworzono płaskorzeźby obrazów, aby niewidzący mogli je „zobaczyć”, a wszystkie eksponaty można było dotykać. Wypukła żółta linia na podłodze prowadziła po wystawie. Przy stanowiskach znajdowały się też życiorysy malarzy i opisy obrazów w alfabecie Braille’a. Audioprzewodnik zawierał opisy dzieł sztuki uwzględniające kształty i kolory. Zwiedzający z dysfunkcjami wzroku mówili, że wreszcie czują się swobodnie w dużej, nieznanej przestrzeni.

Choć odsetek instytucji kultury myślących o osobach niepełnosprawnych w Polsce rośnie, to cały czas nie jesteśmy wrażliwi na ich potrzeby tak, jak Zachód. Sporą rolę odgrywa tam internet i odpowiednie zaprojektowanie strony internetowej. Zwraca się uwagę na to, aby materiał był dostępny w różnych formach: audialnej i wizualnej. Jeden ze zwycięzców w konkursie „Best of the Web” na najlepszą stronę internetową dostosowaną do potrzeb osób niepełnosprawnych zostało Natural History Museum z Los Angeles. Witryna wyróżniona została między innymi za to, że przy zachowaniu wszelakich udogodnień dla niepełnosprawnych nie traci nic ze swojego nowoczesnego charakteru i unikatowego projektu graficznego. Z kolei londyńska Tate Gallery zapoczątkowała I-map Project. Strona zaprojektowana przy okazji wystawy Picassa i Matissa specjalnie dla osób z problemami widzenia wykorzystywała podniesione obrazy, które można dotknąć po wydrukowaniu na specjalnej drukarce. W Stanach Zjednoczonych sprawę reguluje w dużej mierze rozporządzenie „Americans with disability Act” z 1990 roku. To ono zmusiło teatry do udostępniania spektakli osobom z dysfunkcjami. Niektóre musiały odwoływać pokazy ze względu na brak zainteresowania. Po przeprowadzeniu analizy okazało się jednak, że winą nie był brak zainteresowania, lecz zaniedbanie promocji skierowane do osób niepełnosprawnych. Teatry, które jej nie zaniedbały sprzedawały tysiące biletów.

[JZ]

Advertisements

2 komentarze

Filed under Uncategorized

2 responses to “Niepełnosprawni w kulturze – rozwój i wizerunek

  1. Miliard? Nie spodziewalem sie, ze skala tego „zjawiska” jest az tak duza. W kazdym razie to dobrze, ze polskie miasta staraja sie coraz bardziej dostosowac swoja oferte do potrzeb niepelnosprawnych. Wiadomo, ze poki co szalu nie ma, ale mam nadzieje, ze w miare uplywu czasu tego typu akcji bedzie coraz wiecej.

  2. No własnie – brak takich stron dla niepełnosprawnych z odpowiednim dostosowaniem. Mam tez nadzieję, że z czasem jak to teraz jest już coraz bardziej popularne, kultura osób niepełnosprawnych promowana w internecie, będzie u nas w Polsce bardziej widoczna.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s