Kultura i biznes – punkty zapalne

Nie zawsze relacje na linii biznes-kultura układają się wzorcowo. Ba, w polskich warunkach dość często można mówić o sytuacjach patologicznych. Opowiedział o nich wczoraj (21 listopada) na wykładzie „Niebezpieczne związki biznesu ze sztuką” zorganizowanym przez Galerię 2.0 doktor Mikołaj Iwański, ekonomista i filozof zajmujący się rynkiem sztuki. Choć nie ze wszystkimi postawionymi przez niego tezami można się zgadzać, warto przytoczyć najciekawsze i najważniejsze z nich. Według Iwańskiego istnieją cztery główne punkty zapalne na styku biznesu i kultury: kultura sponsoringu, gentryfikacja, festiwalizacja oraz implementowanie wzorców zarządzania znanych w biznesie do kultury.

Iwański słusznie podjął się obalenia mitu, że sponsoring może utrzymywać kulturę. Przywołał model brytyjski, przez wiele osób zajmujących się na poważnie związkami kultury i biznesu uznawany za wzorcowy. Nawet na Wyspach nie udało się zrealizować założenia, że koszty funkcjonowania instytucji kultury można podzielić na trzy równe części między państwo, komercyjne firmy i działalność własną. Około 50 procent kosztów pokrywa dziś w przypadku brytyjskich instytucji dotacja publiczna,  20-30 procent sponsoring prywatny, a resztę wpływy z biletów, praw oraz działalności komercyjnej instytucji. Gdy mit został już obalony warto zastanowić się gdzie kryją się największe zagrożenia dotyczące sponsoringu kultury. I tu Iwański podał przykłady wad finansowania prywatnego, z którymi trudno się zgodzić. Zanegował sam fakt dodawania nazwy firmy sponsora do tytułu wydarzenia, tak samo jak organizowania dizajnerskiej zabawy z produktami sponsora na jednym z artystycznych festiwali. Tymi przykładami niejako jednak zaprzeczył własnym słowom, według których sponsoring to transakcja między stronami. Jeśli się dogadały, należy założyć, że czerpią z tego obopólne korzyści. Inna sprawa, gdy  sponsoring prowadzi do wmanipulowania twórców w działania wątpliwe zarówno z punktu widzenia etycznego, jak i artystycznego. W czasie gdy firma deweloperska Griffin wypowiedziała umowę najmu pawilonu dawnej Emilii Muzeum Sztuki Nowoczesnej, artyści wzięli udział w Griffin Art Space na terenie dawnej Hali Koszyki. Według Iwańskiego zostali potraktowani instrumentalnie, co bez wątpienia nie jest dobrą praktyką na styku kultury i biznesu.

Kolejnym punktem zapalnym ma być festiwalizacja. Eventy biorą górę nad sukcesywnym budowaniem jakości kultury. Festiwale organizowane w dużej mierze przez prywatne firmy czerpią garściami z budżetów zadłużonych często samorządów. Zamiast kultury otrzymujemy festyny służące z jednej strony konkretnym przedsiębiorcom, z drugiej budowaniu kapitału politycznego prezydentów miast. Z tezą trudno nie zgodzić się patrząc na dziesiątki wydarzeń w całej Polsce, które choć potrafią kosztować fortunę nie są ani sukcesem artystycznym, ani też frekwencyjnym. Z drugiej strony festiwale nie mają być tylko wydarzeniem kulturalnym, o czym Iwański nie wspomniał podczas wykładu. Niejednokrotnie stanowią narzędzie promocji miast i regionów. Gdynia stała się atrakcyjna dla młodych Polaków dzięki Open’erowi, Płock dzięki festiwalom Audioriver i Reggaeland, Kraków zbudował kilka silnych wizerunkowo i turystycznie marek od Off Plus Camery poczynając, a na Unsound kończąc. Problem w tym, że samorządy nie sprawują zazwyczaj żadnego nadzoru nad prywatnymi przedsięwzięciami finansowanymi z publicznych pieniędzy. Rzadko organizator musi rzetelnie rozliczyć się z faktycznej liczby widzów, wizerunkowego zysku wydarzenia dla miasta czy realnej liczby turystów.

fot. http://www.galeriadwazero.blogspot.com

Chwaliszewo w Poznaniu stało się miejscem głośnej akcji Kontener Art. Do rewitalizowanej dzielnicy wprowadzono artystów. Miasto wsparło projekt sumą pół miliona złotych. I w tym problem widzi Iwański. Prywatny deweloper chce podnieść wartość inwestycji za pomocą działań związanych ze sztuką, a za działania płaci samorząd. Problem ma jednak swoje rozwinięcie. To gentryfikacja, do której bez refleksji przyczyniają się artyści. Podczas wykładu jako negatywny przykład postawiono warszawskie Soho Factory. Miejsce, w którym – według Iwańskiego – sztuka jest traktowana przedmiotowo, a praktycznie żaden z projektów nie jest skierowany do mieszkańców. Wszystko to sprowadza się do gentryfikacji. Artyści wchodzą w zaniedbaną przestrzeń, poprawiają jej wizerunek nie zwracając często uwagi na potrzeby lokalnej społeczności. Miejsce zyskuje na wartości, dotychczasowi mieszkańcy zostają wysiedleni lub po prostu nie stać ich na pozostanie w „artystycznej dzielnicy”. Wtedy i artyści przestają być potrzebni. Trwały zysk z relacji przyda się wyłącznie biznesowi.

Ostatnim punktem zapalnym, o którym mówił Iwański jest implementowanie zarządzania biznesowego do kultury. To problem młody, który dopiero kiełkuje. Jednak podczas wykładu padł jeden bardzo interesujący przykład. Szczecińska Trafostacja Sztuki miała być nowym dystryktem sztuki w Szczecinie. Na mocy nowych przepisów pozwalających oddawać całe instytucje kultury w zarządzanie zewnętrznym podmiotom rozpisano przetarg nieograniczony. Wzięły w nim udział dwa podmioty – Stowarzyszenie Zachęta Sztuki Współczesnej ze Szczecina i prywatna poznańska spółka Baltic Contemporary. W komisji przetargowej nie znalazł się ani jeden przedstawiciel świata sztuki. Cena stanowiła 30 procent oceny, wartość merytoryczna ofert 70 procent. Wygrała Baltic Contemporary z ofertą 700 tysięcy złotych za zarządzanie obiektem. Zachęta popełniła błąd podając cenę za całość działań. Problem pojawił się według Iwańskiego w momencie, gdy na jaw wyszło, że spółka nie dysponuje zapleczem merytorycznym pozwalającym na zarządzanie kulturalnym obiektem, instytucje, które miały być jej partnerami nie słyszały o Baltic Contemporary, a firma została założona raptem trzy miesiące przed ogłoszeniem przetargu. O ile dobrze zrozumiałem intencje Iwańskiego, nie jest jego zamiarem krytyka przeszczepiania na grunt kultury modeli zarządzania znanych z biznesu. Przykład z Trafostacją pokazuje jednak, że nie da się ich przenieść w skali jeden do jednego.

Zdefiniowanie punktów zapalnych doprowadziło do sformułowania kilku postulatów mających przeciwdziałać patologiom: wprowadzenie katalogu dobrych praktyk w relacjach między kulturą i biznesem, pozyskanie wsparcia mediów mainstreamowych, wsparcie ze strony instytucji centralnych, silna tożsamość ludzi kultury, świadomość transakcyjnego charakteru relacji między kulturą i biznesem. I o ile nie ze wszystkimi tezami, nie z każdym słowem krytyki wypowiedzianym przez Iwańskiego – który zresztą mniej przychylnie wypowiadał się o ludziach biznesu niż kultury – można przyklasnąć, o tyle pod puentującymi wykład postulatami należy się bez wątpienia podpisać.

[MF]

Reklamy

22 Komentarze

Filed under Uncategorized

22 responses to “Kultura i biznes – punkty zapalne

  1. Hi friends, how is the whole thing, and what you would like
    to say regarding this paragraph, in my view its in fact remarkable designed for me.

  2. Pingback: Biznes i kultura – niebezpieczne związki |

  3. I have read so many content about the blogger lovers
    however this paragraph is genuinely a fastidious piece of writing, keep it up.

  4. Hello there, I found your website by way of Google at the same time
    as looking for a comparable topic, your website came up, it seems
    great. I have bookmarked it in my google bookmarks.

    Hello there, simply become aware of your weblog via
    Google, and found that it is really informative. I am gonna watch out for brussels.

    I will appreciate when you continue this in future. A lot of other folks might be benefited
    out of your writing. Cheers!

  5. I constantly spent my half an hour to read this blog’s articles all the time along with a mug of coffee.

  6. Good answer back in return of this question with genuine arguments and
    telling everything about that.

  7. Hi there! This is kind of off topic but I need some advice
    from an established blog. Is it tough to set up your own blog?

    I’m not very techincal but I can figure things out pretty quick. I’m thinking about
    setting up my own but I’m not sure where to start. Do you have any points or suggestions? Many thanks

  8. I know this web site provides quality dependent articles and extra
    information, is there any other site which provides these
    information in quality?

  9. I’m amazed, I must say. Rarely do I encounter a blog that’s both educative and engaging, and without a
    doubt, you’ve hit the nail on the head. The issue is something that too few folks are speaking intelligently about. I’m very happy that
    I came across this during my hunt for something regarding
    this.

  10. I loved as much as you will receive carried out right here.
    The sketch is attractive, your authored subject matter stylish.
    nonetheless, you command get bought an edginess over that you wish be
    delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again since exactly the same nearly very often inside case you shield this
    increase.

  11. Fabuła zbliżona każdemu, zalecam literaturę

  12. Każdy z nas zetknął się z tematem, polecam zapoznanie się z tematem.

  13. Drobiazgowe spojrzenie na rzecz, każdy winien rozczytać i zaznajomić się z przedmiotem.

  14. Każdy spośród nas zetknął się z faktem, zalecam zaznajomienie się z
    tematem.

  15. Fajne spojrzenie na sytuację, każdy powinien rozczytać dodatkowo
    zapoznać się z tematem.

  16. I couldn’t refrain from commenting. Very well written!

  17. Problematyka bliska każdemu, zalecam literaturę Zalecam bio clinic mezoterapia

  18. Treść zbliżona każdemu, zalecam literaturę

  19. This article will help the internet visitors for
    building up new weblog or even a blog from start to end.

  20. Fabuła pokrewna każdemu, polecam literaturę

  21. Thankfulness to my father who stated to me about this
    weblog, this blog is truly amazing.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s